Dự báo trong thập kỷ tới, quy mô dân số nước ta sẽ đạt từ 104 đến 118 triệu người tùy theo các kịch bản mức sinh. Đáng chú ý, xu hướng di cư nội địa đang giảm mạnh và chủ yếu tập trung dịch chuyển giữa các đô thị.
Trong vòng 50 năm tới, từ năm 2024 đến năm 2074, dân số Việt Nam theo 3 kịch bản về mức sinh thấp (1,45 con/phụ nữ), mức sinh trung bình (1,85 con/phụ nữ) và mức sinh cao (2,01 con/phụ nữ), sẽ tăng thêm tương ứng là 2,5%, 12,7%, và 17,0%, đạt lần lượt là 103,9; 114,2 và 118,5 triệu người.
Theo phương án trung bình, Việt Nam bắt đầu thời kỳ dân số già từ năm 2034. Thời kỳ cơ cấu dân số vàng, tức cứ 2 người trong độ tuổi lao động (15 - 64 tuổi) “gánh đỡ” 1 người ở độ tuổi phụ thuộc (dưới 15 hoặc từ 65 trở lên), sẽ khép lại vào năm 2036, nhường chỗ cho thời kỳ dân số già và siêu già, thể hiện qua sự thu hẹp các nhóm tuổi trẻ và trung niên, cùng với sự gia tăng nhanh của nhóm dân số cao tuổi.
Hiện nay, Việt Nam đang trong thời kỳ già hóa dân số. Theo phương án trung bình, Việt Nam bắt đầu thời kỳ dân số già từ năm 2034. Giai đoạn từ năm 2034 đến năm 2036, Việt Nam vừa có cơ cấu dân số vàng, đồng thời cũng bước vào thời kỳ dân số già.
Thời kỳ dân số già của Việt Nam được dự báo sẽ kéo dài trong vòng 15 năm, từ năm 2034 đến năm 2049. Từ năm 2050 đến 2074, Việt Nam được dự báo sẽ có cơ cấu dân số siêu già tương ứng với tỷ trọng dân số từ 65 tuổi trở lên chiếm trên 21%.
Bên cạnh đó, tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh kéo dài đến giữa thế kỷ XXI tiếp tục tác động đến cơ cấu giới tính của dân số, trong khi quá trình đô thị hóa vẫn diễn ra nhưng có xu hướng chậm lại khi tỷ lệ dân số thành thị tiệm cận ngưỡng 50%.
Di cư nội địa tiếp tục là một trong những nhân tố quan trọng làm thay đổi phân bố dân cư giữa các vùng, phản ánh sự khác biệt về điều kiện phát triển kinh tế - xã hội và khả năng thu hút, sử dụng lao động của các địa phương.
Trước thách thức dân số già hóa nhanh, các chuyên gia khuyến nghị cần ưu tiên đầu tư vào phát triển kỹ năng nghề và công nghệ cho lực lượng lao động trẻ, đồng thời sớm có chính sách an sinh xã hội phù hợp để thích ứng với cơ cấu dân số mới trong tương lai gần.
